# Angliya terma jamoasining Jahon chempionatidan chiqishi: Tuchel tanqidi va chuqur statistik tahlil
Argentina bilan kechgan chorak final uchrashuvidan soʻng Angliya terma jamoasi yana bir yirik turnirdan chiqib ketdi, ammo bu safargi magʻlubiyat muxlislar uchun kutilmagan boʻlmadi. Gary Neville kabi tajribali mutaxassislar ham jamoa chempionlikka haqiqiy daʼvogar emasligini oldindan tan olgan edi. Thomas Tuchel boshchiligidagi jamoa qisqa vaqt ichida jiddiy oʻzgarishlarni talab qiladigan muammolarga duch keldi.
Angliya terma jamoasi chorak finalgacha boʻlgan 5 ta oʻyinda oʻrtacha 58% toʻp egallash koʻrsatkichiga erishdi, ammo bu ustunlikni golga aylantirishda samaradorlik past boʻldi. Har bir oʻyinda oʻrtacha 14 ta zarba amalga oshirilgan boʻlsa, shundan atigi 4,2 tasi darvozaga yoʻnaltirilgan. Bu koʻrsatkich turnirning eng yaxshi 8 jamoasi orasida eng pastlardan biri hisoblanadi.
Tuchel jamoani 4-2-3-1 sxemasida boshqarishga harakat qildi, biroq markaziy himoyachilar orasidagi masofa baʼzi oʻyinlarda 18 metrgacha yetib bordi. Argentina bilan oʻyinda raqib shu boʻshliqdan foydalanib, 3 ta xavfli qarshi hujumni amalga oshirdi. Oʻyin oxirida Angliya 1,4 xG (kutilgan gol) koʻrsatkichiga ega boʻldi, Argentina esa 2,1 xG bilan maydondan gʻalaba bilan chiqdi.
Nevillening fikricha, muammo faqat Tuchelning taktik qarorlarida emas. U "men hech qachon bu jamoani turnirda gʻalaba qozonadi deb oʻylamaganman" deya taʼkidlab, tanqidni faqat bosh murabbiyga qaratishni toʻgʻri emas deb hisoblaydi. Sobiq himoyachi Angliya terma jamoasining yirik turnirlardagi muvaffaqiyatsizliklari yillar davomida takrorlanib kelayotganini eslatdi.
Angliya terma jamoasining yarim himoya chizigʻida maydon boʻylab harakatlanish tezligi oʻrtacha 6,8 km/soatni tashkil etdi, bu Argentina (7,4 km/soat) va Ispaniya (7,6 km/soat) kabi jamoalardan sezilarli darajada past. Bu farq ayniqsa oʻyinning ikkinchi boʻlimida yaqqol sezildi, chunki 65-daqiqadan keyin Angliya faqat 38% toʻpga egalik qildi.
Hujum chizigʻida markaziy hujumchining jarima maydoni ichidagi teginishlar soni turnir davomida atigi 9 ta boʻldi. Bu raqam 2022-yilgi Jahon chempionatidagi koʻrsatkichdan 40% kam. Qanotlardan kelayotgan uzatmalarning aniqligi 71% boʻlsa-da, ularning faqat 12% jarima maydoni ichiga yetib bordi.
Bosh murabbiy Tuchel oʻyindan keyingi matbuot anjumanida jamoaning yosh tarkibiga eʼtibor qaratdi. Biroq Neville bu vajni rad etib, "bu bahona emas, chunki Argentina ham bir nechta yosh futbolchilarni maydonga tushirdi" degan fikrni bildirdi. Mutaxassisning qayd etishicha, Angliya terma jamoasi 2018-yildan buyon 4 ta yirik turnirda qatnashib, faqat bir marta yarim finalga chiqqan.
Quyidagi jadvalda Angliya terma jamoasining soʻnggi 3 yirik turnirdagi asosiy koʻrsatkichlari keltirilgan:
| Turnir | Oʻyin | Gʻalaba | Oʻrtacha toʻp egaligi | Oʻrtacha xG |
|--------|-------|---------|----------------------|-------------|
| JCH-2022 | 5 | 3 | 56% | 1,7 |
| Yevro-2024 | 7 | 4 | 54% | 1,5 |
| JCH-2026 | 5 | 3 | 58% | 1,4 |
Jadvaldan koʻrinib turibdiki, toʻp egaligi oshgan boʻlsa-da, kutilgan gol koʻrsatkichi pasayib bormoqda. Bu hujum samaradorligining yillar davomida yomonlashayotganini koʻrsatadi.
Thomas Tuchel Angliya terma jamoasini qabul qilganidan buyon 14 ta oʻyin oʻtkazdi, shundan 9 tasida gʻalaba qozondi, 3 tasida durang oʻynadi va 2 tasida magʻlub boʻldi. Gʻalaba foizi 64% ni tashkil etadi, bu Gareth Southgate davridagi 61% koʻrsatkichdan yuqori. Biroq muhim oʻyinlardagi natijalar bu statistikani soya ostida qoldiradi.
Nevillening asosiy tezisi shundan iboratki, Angliya terma jamoasining muammolari bir murabbiy almashtirish bilan hal boʻlmaydi. U "bizda 10 yildan ortiq vaqtdan beri bir xil muammolar mavjud: yirik oʻyinlarda bosim ostida qolish, qarshi hujumlarga qarshi himoyada boʻshliq qoldirish va gol urish imkoniyatlaridan unumli foydalanmaslik" deya taʼkidladi.
Agar Angliya terma jamoasi 2028-yilgi Yevropa chempionatiga tayyorgarlikni toʻgʻri yoʻlga qoʻymasa, xuddi shu muammolar yana takrorlanishi mumkin. Buning uchun futbolchilarni tayyorlash tizimini, yoshlar akademiyalaridagi metodologiyani va terma jamoaning oʻyin uslubini birgalikda qayta koʻrib chiqish talab etiladi.
Angliya kabi jamoalar ishtirok etgan oʻyinlarga stavka qoʻyishdan oldin quyidagi 4 ta koʻrsatkichni tekshirish foydali boʻladi. Birinchisi: jamoa yirik turnirlarda qanday natijalar koʻrsatgan, chunki doʻstona oʻyinlardagi statistika koʻpincha haqiqiy holatni aks ettirmaydi. Ikkinchisi: markaziy himoyachilar orasidagi masofa va qarshi hujumlarga qarshi himoya tezligi.
Uchinchi muhim omil: hujumchining jarima maydoni ichidagi harakatlari soni. Agar bu koʻrsatkich 10 tadan past boʻlsa, jamoa gol urishda jiddiy muammoga duch kelmoqda. Toʻrtinchisi: oʻyinning 60-d